05-11-09

Saai (?) maar interessant - 1

De rode draad doorheen mijn blog is de tuin en vooral bloeiende planten. Het kan dus niet anders dan dat ik af en toe min of meer in herhaling val.

gazon1_051109Begin dit jaar had ik een postje "Werken aan een mooi gazon - nú". Daarin werd uitgelegd waarom verticuteren eigenlijk niet echt aan te raden is, en dat een mooi gazon op langere termijn veel meer gebaat is bij kalkgiften. De komende dagen staat dan ook vast en zeker een kalkgift op mijn agenda. En ik kan het aan iedereen aanraden om hetzelfde te doen; wel eerst de bladeren verwijderen natuurlijk.

Maar waarom is kalk belangrijk voor de grond en voor de planten ? Daarover gaat onderstaand artikel dat ik kopieerde (en wat inkortte) van de website van vasteplantenkweker Jan Spruyt-Van der Jeugd. Zij die de interesse en de moed hebben om het te lezen zullen merken dat kalk veel meer betekent voor planten dan alleen kalk. Het is een soort catalysator die er voor zorgt dat planten ook andere en zeer belangrijke voedingsstoffen kunnen opnemen.

In een eerste bijdrage gaat het over de pH van de grond, binnenkort over de struktuur van de grond, en wat later over de bemesting.

De zuurtegraad (pH), puur scheikundig bekeken.
Om de zuurtegraad van bodems te kunnen omschrijven, moeten we gazon2_051109teruggrijpen naar de scheikunde. Voor wie dit interesseert, vertellen we dat de zuurtegraad een maat is voor de concentratie aan vrije waterstofionen (H+).
Hoe meer van die H+-ionen, hoe zuurder iets is, en des te lager de pH-waarde.
Hoe minder van die H+-ionen, hoe minder zuur iets is en des te hoger de pH-waarde zal zijn.
Puur chemisch gezien ligt de pH-waarde steeds tussen 0 en 14, en noemt men een pH van 7 neutraal. Een pH lager dan 7 noemt men zuur, een pH hoger dan 7 noemt men basisch of alkalisch.

De zuurtegraad (pH) van toepassing op bodems.
Voor tuingronden vinden we bijna steeds een pH-waarde tussen 4 en 8.
Een grond met een pH lager dan 5,5 is zuur, een grond met een pH hoger dan 6,5 is basisch. Algemeen kan men stellen dat een goede tuingrond een pH-waarde heeft tussen 5,5 en 6,5.
gazon3_051109Nu is de ideale zuurtegraad voor elke tuin niet helemaal gelijk. Op de eerste plaats hangt veel af van de grondsoort. Lichtere zandgronden zijn reeds vruchtbaar bij een pH tussen 5,5 en 6,5. Zwaardere kleigronden vragen een hogere pH, nl. tussen 6,0 en 7,0. De zuurtegraad (pH), van belang voor (vaste) planten. De meeste (vaste) planten groeien goed bij een bodem-pH tussen 5,5 en 6,5.
Hoe komt het nu dat planten niet willen groeien als de pH niet geschikt is? Het antwoord heeft alles te maken met de voeding van de plant. De pH bepaalt immers hoe de voedingselementen die in de grond zitten zich zullen gedragen.
Bij een bepaalde pH vormen sommige voedingselementen andere verbindingen die niet meer opneembaar zijn voor de plantenwortels. Daardoor ontstaan er gebreksverschijnselen. Andere elementen zoals mangaan (Mn), aluminium (Al) en ijzer (Fe) worden bij een te lage pH te sterk opneembaar voor de planten.
Voor de meeste planten kan hierdoor een vergiftiging ontstaan, door een te grote opname van deze elementen.
gazon4_051109 Andere planten dan weer wensen een dergelijke hoge opname van deze elementen. Deze laatste noemt men de zuurminnende planten. Dit zijn dus planten die optimaal groeien in zure gronden, dus lage pH. Volgens de gewenste bodem-pH kan men vaste planten indelen in 3 categorieën:
pH tussen 4,5 en 5,5: zuurminnend
pH tussen 5,5 en 6,5: normaal kalkbehoeftig
pH tussen 6,5 en 7,5: kalkminnend 
Of planten al dan niet zuurminnend, normaal, of kalkminnend zijn kan gevraagd worden bij de kweker, of kan eenvoudig opgezocht worden in literatuur over planten.
Voor een geslaagde aanplanting van (vaste) planten neemt u best een grondstaal van de te beplanten bodem. Verzamel grond, met een schop of een speciale grondboor, op enkele plaatsen, gelijkmatig verdeeld over de tuin, tussen 0 en 25 cm diepte. Let er wel op dat slechte stukken in de tuin, of stukken met bv. aangevoerde grond, het best afzonderlijk bemonsterd worden. Meng vervolgens gazon5_051109de verzamelde grond gelijkmatig door elkaar. Van dit mengmonster kan u dan ca. 0,5 kg binnenbrengen in een speciaal labo voor grondonderzoek; zoals bv. 'De Bodemkundige Dienst van België', W. de Croylaan 48, B-3001 LEUVEN-Heverlee (Tel. 016/22 54 26; Fax 016/22 42 06). U kunt dit instituut steeds opbellen zodat zij u de officiële staalnemers het dichtst bij u in de buurt kunnen aanwijzen. Zij analyseren dan uw staal op de zuurtegraad en op de bemestingstoestand.
Ook in de betere tuincentra zou u moeten terecht kunnen voor een betrouwbare pH-analyse en bijhorend een analyse van de voedingstoestand van uw bodem. 

Hoe de zuurtegraad (pH) aanpassen voor (vaste) planten?
Wanneer u de pH van uw bodem kent, kunt u deze vervolgens in orde brengen. Is uw bodem te zuur (lage pH), dan kunt u deze verhogen door hem te bekalken. Indien de pH te basisch (hoge pH) is, dan kan u de bodem plaatselijk verzuren door hem te vermengen met turf of met speciale producten voor heideplanten en rhododendrons die u in tuincentra kan kopen. pH-waarde verhogen = uw bodem minder zuur maken. Indien u uw grond minder zuur moet maken, dan moet u een bekalking uitvoeren. Voor vaste planten kiest u het best voor zeewierkalk (poeder) of gekorrelde groenkalk. De dosis die u moet toepassen, meestal uitgedrukt in kg per 10m² of per 100m² (are) is afhankelijk van de gemeten pH-waarde en van de plantensoort die u wenst aan te planten.
Het ideale moment om te gazon6_051109bekalken van vaste planten is bij het klaarleggen van de bodem voor de aanplanting. Best strooit u de gewenste hoeveelheid kalk uit over de grond. Vervolgens mengt u deze innig met de bovenste 25 cm aarde. Zo krijgt u een goede verdeling in de diepte, en dus een gelijke pH. Ook in een reeds bestaande border met vaste planten kan een regelmatige onderhoudsbekalking gewenst zijn. Vooral voor de kalkminnende plantensoorten is dit een absolute must. Immers talrijke natuurlijke processen doen uw bodem langzaam maar zeker verzuren. Het ideale moment voor een dergelijke onderhoudsbekalking is vanaf het late najaar tot het vroege voorjaar.

Om als besluit terug te keren naar ons gazon: aangezien quasi alle gronden van nature uit verzuren, is bekalken aangewezen. Mos duidt absoluut op een verzuring. Bekalken zal er dus voor zorgen dat uw gras beter de nodige voedingsstoffen kan opnemen, en het mos de baas blijft.