28-04-09

Vreselijk onkruid - deel 3

Vandaag de derde en laatste in een reeks van drie met als gemeenschappelijk thema "onuitroeibare onkruiden": de familie Convolvulaceae (Winde) met Convolvulus Sepium of haagwinde (hagewinde) en Convolvulus Arvensis of akkerwinde. Synoniemen zijn Calystegia Sepium - Calystegia Arvensis. Kwamen reeds aan bod: zevenblad en heermoes.
De foto's (aanklikbaar) zijn van KU Leuven, campus Kortrijk en eens niet uit eigen tuin, daarvoor is het nog iets te vroeg.calystegia%20sepium-haagwinde-03087
Het is echter wél al het moment om aan de bestrijdig (of het gevecht) te beginnen, vandaar de timing van het artikel.

Iedereen kent ze wel, maar niet iedereen kan ze uit elkaar houden. Je kan haag- en akkerwinde uit elkaar houden door de vorm van het blad, door de groeiwijze en vaak door de kleur van de bloem. Haagwinde kan tot 3 meter hoog gaan, heeft altijd witte bloemen en convolvulus%20arvensis-akkerwinde-03071heeft een groot blad
met spitse top en afgeronde "oortjes" aan de voet - zie eerste foto hierboven.
Akkerwinde heeft meestal wit met roze bloemen (soms uitsluitend wit), gaat zelden hoger dan 1 meter en heeft en een kleiner blad met spiesvormige basis zoals op de foto hiernaast.

Calystegia%20sepium_3455De foto links toont de bloemen van haagwinde, die hieronder is akkerwinde.
Winde vormt lange kruipende wortelstokken van waaruit twee soorten stengels groeien: opklimmende en windende stengels waarop de bloemen zullen groeien en ook horizontale stengels die op zoek zijn naar een beklimbaar opstakel. Die kunnen rustig verschillende meters ver op zoek gaan zonder te wortelen. Het is dus belangrijk ze daar op dat moment vóór te zijn. Als ze iets gevonden hebben waarlangs ze kunnen klimmenconvolvulus%20arvensis-akkerwinde01 gaan ze daar stevig wortelen en ontstaan er weer windende stengels, en eigenlijk een nieuwe plant. Als er ook na enkele meters geen obstakel gevonden wordt, kan de top van de horizontale stengel in de grond dringen en daar een knolletje vormen, dat kan overwinteren en tot een nieuwe plant kan uitgroeien. In het najaar sterven de bovengrondse delen af,
 maar net onder het oppervlak én diep onder de grond zitten oerwinteringsknoppen klaar om in het voorjaar in aktie te schieten. Wat ze zonder twijfel ook zullen doen !

convolvulus%20arvensis-akkerwinde-03072Links akkerwinde, hieronder haagwinde.
De plant geeft voorkeur aan een natte tot vochtige en voedselrijke grond, liefst met ruim zonlicht. Bovendien, om de ramp noig wat te vergroten, winde plant zich ook voort via zaad, en de zaden kunnen jaren inaktief blijven wat het nog moeilijker maakt: je bent er nooit vanaf. Wat verderop zal je lezen dat de beste manier om de plant te bestrijden calystegia%20sepium-haagwinde-03088 ook hier weer is: ze uitputten. Een tip om dat karweitje te vergemakkelijken: plaats een bamboestok naast jonge scheuten en laat die langs die bamboestok omhoogklimmen, zodat je ze gemakkelijk kan verwijderen. Eens ze zich in een andere plant hebben genesteld: onderaan afsnijden, laten afsterven en pas dan verwijderen.

 


Bestrijdingsmogelijkheden:

  • De plant uitputten door konsekwent steeds opnieuw het bladgroen te verwijderen; geen gemakkelijke klus als de plant zich in het midden van een border begint te manifesteren.
  • Schoffelen indien mogelijk, steeds opnieuw. Afgebroken wortelresten groeien uit tot een nieuwe plant, tenzij er opnieuw tijdig geschoffeld wordt. Zoals ik al zei: steeds opnieuw.
  • Mulchen helpt niet!! Integendeel: winde stelt organisch materiaal op prijs !!
  • Gebruik van produkten die glyfosaat bevatten (round-up) helpt zeer weinig.
  • Silvanet (van Edialux) is een bestrijdingsmiddel dat wel werkt, maar ik geef de voorkeur aan handmatig verwijderen om de plant uit te putten. Let ook op: Silvanet is schadelijk voor de meeste houterige gewassen.

02-04-09

Vreselijk onkruid - deel 2

Vandaag de tweede in een reeks van drie met als gemeenschappelijk thema "onuitroeibare onkruiden": Equisetum Arvense, heermoes of paardestaart (soms kattestaart genoemd). De boer spreekt ook wel eens van akkerpest.

Kwam reeds aan bod: zevenblad. Komt nog aan bod: winde.
Alle foto’s hierbij zijn aanklikbaar (behalve de eerste), en komen voor één keer niet uit eigen tuin. Niet dat ik geen last heb van Equisetum Arvense, maar ’t is nog iets te vroeg op het jaar om foto's te nemen.
Eerst een misverstand uit de weg ruimen: in Vlaanderen wordt dit onkruid wel eens kattestaart genoemd. Ten onrechte, want equus=paard en setum=borstel. Vanaf nu mag dat dus niet meer gebeuren !

heermoesOok nu beginnen we met het goede nieuws: de steriele groene delen  hebben allerlei geneeskundige krachten.
Zo zouden ze een versterkende werking op onder meer de huid, nagels en botten hebben. Aangetoonde werkzame stoffen zijn saponinen, kalium en kiezelzuur. Eveneens sporen van alkaloïden en looistoffen (om bloedingen tegen te gaan). Verder ook nog urineafdrijvend, alleen bij zieken aantoonbaar. En ook wordt de plant meer en meer gebruikt voor het behandelen van reuma.
Als thee bruikbaar tegen waterophopingen in het lichaam en bij gebrekkige urine-uitscheiding of voor uitwendig gebruik van moeilijk te genezen wonden.
Bij rugklachten zou een bad met enkele verse planten zeer doeltreffend zijn.

Als je dat hier allemaal leest zou je dus al verdrietig moeten worden als je het niet in de tuin hebt :-)
Ik wil hier nadrukkelijk waarschuwen dat er toch wat meer kennis vereist is vooraleer je zou besluiten iets van hierboven uit te proberen.heermoes_vertiel Het internet bevat heel veel waarheden, jammer genoeg ook halve waarheden. Misschien ook hier, al doe ik mijn best. Ondermeer hier kan je veel uitgebreider e.e.a. lezen over heermoes.

Wanneer u ooit de vreemdsoortige paddestoelachtige planten van op deze foto hiernaast opmerkt in uw tuin, of in de buurt van uw tuin, doe dan niet zoals ik vele jaren geleden, en laat die dus zeker NIET staan. Deze bruine, fertiele takken met hun sporenkapsels absoluut uittrekken en verwijderen zodat de sporen zich niet kunnen uitzaaien in uw tuin. En ik weet waarover ik spreek: bij mijn eerste kennismaking dacht ik dus echt aan een soort paddestoel: het jaar daarop was het een echte ramp.
De heermoes is een zeer primitieve plant die zich uitbreidt door onder meer sporen. De fertiele delen van de plant bevatten de sporen en verschijnen in april om in mei weer af te sterven. heermoes_1De steriele delen worden 20 tot 40 cm hoog en dienen om de ondergrondse kruipende wortelstok via de fotosynthese van energie te voorzien, zodat de plant kan overwinteren.
Belangrijk om weten is dat de ondergrondse wortelstok knolvormige verdikkingen vertoont. Het is voornamelijk in die knolletjes dat de energie wordt opgeslagen om te overwinteren. Zij bevinden zich soms zo diep, en zijn zo moeilijk op te sporen, dat een oude volkswijsheid zegt “dat aan het uiteinde van de uitlopers van de paardestaart een bolletje goud hangt”. Waarmee wordt aangegeven hoe uitzonderlijk het is als je dat kan bovenhalen, en tevens hoe waardevol de oogst dan is: uit dót bolletje zullen alvast geen nieuwe vertakkingen meer groeien.

Bestrijding.
Als heermoes_2 er niet kordaat wordt ingegrepen wordt de plant een echte plaag. De beste resultaten op een milieuvriendelijke manier bereik je ook bij dit onkruid door telkens konsekwent alle groene, steriele, delen uit te trekken. Ik ben er op die manier in geslaagd om alles meer dan goed onder kontrole te houden. Volledig verdwijnen doet de plant niet, maar zonder bladgroen kan ze geen energie opdoen voor de winter.


Verdere bestrijdingsmogelijkheden:

  • Mulchen helpt niet.
  • Gebruik van produkten die glyfosaat bevatten (round-up) helpt zeer weinig.
  • Bij mijn weten is Silvanet (van Edialux) het enige bestrijdingsmiddel dat wel werkt, maar ik geef de voorkeur aan handmatig verwijderen om de plant uit te putten. Let ook op: Silvanet is schadelijk voor de meeste houterige gewassen.
  • De plant groeit het liefst op zure grond, kalk toedienen kan dus zeker helpen.
  • De grond twee jaar bedekken met zwart folie. Dit is de methode wanneer niets helpt.

Hoe kan je een plaag voorkomen ? Zoals hierboven reeds aangehaald: vermijd te zure gronden, maar vooral: vermijd dichtgeslagen grond. Iets wat vaak voorkomt nadat gebouwen werd: braakliggende grond die vaak door machines wordt platgedrukt. Verder: heermoes heeft ook een voorkeur voor kaliumarme en fosfororame zandgronden: kalium en fosfor dus op peil houden.

13:51 Gepost door Geert in Tuin | Permalink | Commentaren (9) | Tags: onkruid, heermoes |  Facebook

26-03-09

Vreselijk onkruid - deel 1

Vandaag de eerste aflevering in een serie van drie, met als gemeenschappelijk thema: onuitroeibare onkruiden.

Komen achtereenvolgens aan bod: zevenblad, winde en heermoes of kattestaart (ook wel paardestaart genoemd).
Alle foto’s hierbij zijn aanklikbaar, en komen uit eigen tuin of liever, vlak naast mijn tuin – ik weet ze gelukkig weg te houden. Behalve één foto, die ik van het internet plukte, maar dat staat aangeduid, zo ben ik wel.

Zevenblad02Zevenblad (Aegopodium podagraria) is één van de meest hardnekkige onkruiden.
Maar laten we beginnen met het goede nieuws: de bladeren zijn eetbaar, en kunnen bereid worden als spinazie. Rauw kunnen ze verwerkt worden in salades en gedroogd doet hun smaak aan peterselie denken. Het is ook een gezonde afwisseling voor op het menu.


Zevenblad_bladDe plant is duidelijk herkenbaar door iedereen die tot zeven kan tellen. Soms kan het zijn dat het onderste twee blaadjes er elk een beetje tweeledig uitzien, waardoor je de indruk krijgt dat er negen blaadjes zijn. De volwassen hoogte varieert tussen 50 cm en 1 m en de plant gedijt het best op beschaduwde plaatsen in heggen, tuinen, bermen op vochtige of bemeste grond. Ze breidt zich snel uit, hoofdzakelijk via het wortelstelsel (rizomen) en bij spitten of wieden groeit elk stukje wortel dat in de grond blijft zitten gewoon verder uit tot een nieuwe plant. De schermvormige bloemen zijn wit, soms enigszins roze, en aegopodium_podagraria-zevenbladtrekken verschillende insecten en vlinders aan.


Bestrijding.
Een algemene regel, voor zo goed als alles wat groeit in de natuur: zonder wisselwerking tussen bladgroen en wortels blijft het niet duren. Via het bladgroen wordt energie opgedaan die de plant in leven houdt. Op quasi onbereikbare plaatsen kan het dus helpen door het bladgroen konsekwent te verwijderen. Maar dan echt wel konsekwent, niet één of twee keer per jaar. Zodra je iets ziet, wordt het verwijderd. Zo heb ik mijn heermoes onder kontrole (maar da’s voor later).

Bestrijding met chemische middelen die glyfosaat bevatten (round-up) zal alleen ogenschijnlijk helpen en is dus geen goed idee: de plant lijkt het eventjes lastig te hebben, maar komt vrolijk terug.

zevenblad_verwijderenEen andere regel, die ik toepas voor het zevenblad rondom mijn tuin, is het te tolereren, maar ik trek wel een grens. Een prima grens is bijvoorbeeld een beukenhaag. zevenblad_wortels02Maar zelf heb ik een denkbeeldige grens, en verwijder op regelmatige basis de uitlopers die de grens overschrijden. zevenblad_wortels01Die jonge uitlopers bevinden zich absoluut niet diep onder het oppervlak. Als je daarmee iets te lang gewacht hebt kan het zijn dat op sommige plaatsen een soort verankeringspunt is ontstaan, van waaruit de plant een nieuwe uitvalsbasis heeft. Hoe de uitlopers onder de grond zitten, en hoe de wortelstruktuur eruit ziet, merk je op bijgevoegde foto’s bij deze paragraaf.

Verdere bestrijdingsmogelijkheden:

  • De grond met de hand omspitten en volledig ontdoen van de witte wortelstokken. Nazorg is vereist: zodra je weer iets ziet bovenkomen wordt dat (gemakkelijk) verwijderd.
  • Zevenblad01Mulchen helpt NIET, zoals je hier ziet.
  • Kippen zijn gek op de wortel van zevenblad en zorgen er voor dat de plant volledig verdwijnt.
  • Eindeloos schoffelen: dat schijnt ook te werken, maar ik ben benieuwd wie het het eerst zal opgeven.
  • De plant groeit het liefst op zure grond, kalk toedienen kan dus zeker helpen.
  • De grond twee jaar bedekken met zwart folie. Dit is de methode wanneer niets helpt.

"Zonder Is Gezonder" , een interessante link, waar vooral informatie wordt gegeven welke planten zich goed voelen in de buurt van zevenblad, en die dus het zevenblad binnen de perken zullen houden. En dit voor verschillende habitats.

12:46 Gepost door Geert in Tuin | Permalink | Commentaren (9) | Tags: onkruid, zevenblad |  Facebook