24-02-10

Saai (?) maar interessant - 2

Op 5 november vorig jaar had ik een eerste postje met wat theorie over grond en bodem.
Nu de tijd is aangebroken om één en ander in de praktijk te brengen, volgt een tweede hoofdstukje, over de structuur van de grond.
Opnieuw een ingekorte versie van iets wat je kan lezen op de website van vasteplantenkweker Jan Spruyt-Van der Jeugd.

Ik wil van de gelegenheid ook gebruik maken om iedereen die graag een mooi gazon heeft nog eens mee te nemen naar mijn postje van ruim een jaar geleden: werken aan een mooi gazon: NU !

Een goede bodemstructuur, wat is dat?

Grond is samengesteld uit verschillende gronddeeltjes, elk met een eigen grootte en specifieke eigenschappen. Afhankelijk van deze samenstelling kan men de grondtypes indelen in verschillende grondsoorten.
Men spreekt van lichte grond wanneer deze veel zanddeeltjes (grote gronddeeltjes) bevat.
Men spreekt van zware grond als er meer leem en klei is (zeer kleine gronddeeltjes).
Afhankelijk echter van de grondsoort spreekt men ook van de structuur van een bodem. Met de bodemstructuur bedoelt men de manier waarop de verschillende bodemdeeltjes aan elkaar verbonden zijn. Dit kunt u niet direct in een labo meten, maar kunt u wel zelf ter plaatse waarnemen.
Voor de bodemstructuur kan men een onderscheid maken tussen de bouwvoor (= de bovenste 25 cm) en de ondergrond (dieper dan 30 cm).

De ondergrond.
De ondergrond moet liefst voldoende doorlatend zijn voor insijpelend regenwater en ook voor de beworteling. Vóór een nieuwe aanplanting worden verharde lagen in de ondergrond dan ook best gebroken door een diepe grondbewerking.
Let er hierbij wel op dat de minder goede grond uit de ondergrond niet teveel naar de bouwlaag gehaald wordt. Daarom kan het maken van een voldoende diepe plantput, waarbij u de onderste grond wel goed losmaakt maar toch onderin de put laat, een goede oplossing zijn.
De bouwlaag.
Voor de bouwlaag spreekt men van een goede bodemstructuur wanneer de grond voldoende kruimelig is en in uw handen gemakkelijk uiteenvalt in verschillende kruimels van grond.
Een dergelijke kruimelige structuur is ideaal voor een goede beworteling van de planten. Het zorgt voor een goede vochtverdeling in de bodem en voor een goede ontwatering bij overvloedige regenval.
want, naast water is voldoende lucht in de bodem van essentieel belang om een gezonde en goede beworteling te verkrijgen en te behouden.

Humus.
Van groot belang voor het bekomen en behouden van een kruimelstructuur is de aanwezigheid van voldoende humus (ca. 3 à 4%). Deze humus zorgt er voor dat de grondkorrels beter zullen samenhangen tot de gewenste grondkruimels.
Essentieel hierbij is een rijk en actief bodemleven, dat nodig is voor een goede beworteling. Dat bodemleven zet tevens organische stof om in voedingsstoffen en humus.
Ook een bekalking heeft een positief effect op de bodemstructuur en het bodemleven.

Bodembewerking.
Tot slot wensen we ook het belang van gepaste bodembewerking te benadrukken. Hiermee bedoelen we dat het raadzaam is om gronden op een geschikt tijdstip te bewerken met geschikt materiaal.
Bijvoorbeeld zware gronden niet bewerken wanneer deze te nat liggen. Een nieuwe tuin niet bewerken met te zware machines.

Een goede bodemstructuur is dus de basis voor mooie (vaste) planten. 
Een nieuwe aanplanting is het uitgelezen moment om de bodemstructuur te verzorgen en extra organisch materiaal in de bodem te brengen. Dit kan men eventueel doen met mest of composten.
Wel oppassen voor verbranding van de nog jonge wortels indien deze producten te vers zijn. Vooral het gebruik van vers organisch materiaal in de plantgaten wordt sterk afgeraden.
Een veiliger alternatief om extra organische stof in te brengen, zijn de gedroogde en gesteriliseerde bodemverbeteraars, zoals bijvoorbeeld gedroogde 'koe-kuiken-paardenmest' of beter nog speciale producten zoals 'Vivimus' van DCM. Dit laatste is een natuurlijk product specifiek samengesteld om bij te mengen in de plantgaten. Dit product op basis van tuinturf is erg rijk aan organische stof en humus. Doordat er extra kalk aan toegevoegd werd, heeft het in tegenstelling tot pure turf geen verzurende werking op uw bodem-pH. Het bevat ook voldoende en geschikte voeding voor een goede begingroei en is tevens rijk aan nuttig bodemleven.

De praktijk bij mij ?
Afgestorven materiaal de ganse winter laten liggen, zodat de bodem niet toeslaat door regen en sneeuw. Ondertussen wordt een deel van die afgestorvengorenmassa omgezet in humus. De rest wordt in het voorjaar - nu dus - opgeruimd en gecomposteerd: zie hier. De compost van het jaar voordien wordt uitgestrooid.

opkuis1_240210 opkuis2_240210

05-11-09

Saai (?) maar interessant - 1

De rode draad doorheen mijn blog is de tuin en vooral bloeiende planten. Het kan dus niet anders dan dat ik af en toe min of meer in herhaling val.

gazon1_051109Begin dit jaar had ik een postje "Werken aan een mooi gazon - nú". Daarin werd uitgelegd waarom verticuteren eigenlijk niet echt aan te raden is, en dat een mooi gazon op langere termijn veel meer gebaat is bij kalkgiften. De komende dagen staat dan ook vast en zeker een kalkgift op mijn agenda. En ik kan het aan iedereen aanraden om hetzelfde te doen; wel eerst de bladeren verwijderen natuurlijk.

Maar waarom is kalk belangrijk voor de grond en voor de planten ? Daarover gaat onderstaand artikel dat ik kopieerde (en wat inkortte) van de website van vasteplantenkweker Jan Spruyt-Van der Jeugd. Zij die de interesse en de moed hebben om het te lezen zullen merken dat kalk veel meer betekent voor planten dan alleen kalk. Het is een soort catalysator die er voor zorgt dat planten ook andere en zeer belangrijke voedingsstoffen kunnen opnemen.

In een eerste bijdrage gaat het over de pH van de grond, binnenkort over de struktuur van de grond, en wat later over de bemesting.

De zuurtegraad (pH), puur scheikundig bekeken.
Om de zuurtegraad van bodems te kunnen omschrijven, moeten we gazon2_051109teruggrijpen naar de scheikunde. Voor wie dit interesseert, vertellen we dat de zuurtegraad een maat is voor de concentratie aan vrije waterstofionen (H+).
Hoe meer van die H+-ionen, hoe zuurder iets is, en des te lager de pH-waarde.
Hoe minder van die H+-ionen, hoe minder zuur iets is en des te hoger de pH-waarde zal zijn.
Puur chemisch gezien ligt de pH-waarde steeds tussen 0 en 14, en noemt men een pH van 7 neutraal. Een pH lager dan 7 noemt men zuur, een pH hoger dan 7 noemt men basisch of alkalisch.

De zuurtegraad (pH) van toepassing op bodems.
Voor tuingronden vinden we bijna steeds een pH-waarde tussen 4 en 8.
Een grond met een pH lager dan 5,5 is zuur, een grond met een pH hoger dan 6,5 is basisch. Algemeen kan men stellen dat een goede tuingrond een pH-waarde heeft tussen 5,5 en 6,5.
gazon3_051109Nu is de ideale zuurtegraad voor elke tuin niet helemaal gelijk. Op de eerste plaats hangt veel af van de grondsoort. Lichtere zandgronden zijn reeds vruchtbaar bij een pH tussen 5,5 en 6,5. Zwaardere kleigronden vragen een hogere pH, nl. tussen 6,0 en 7,0. De zuurtegraad (pH), van belang voor (vaste) planten. De meeste (vaste) planten groeien goed bij een bodem-pH tussen 5,5 en 6,5.
Hoe komt het nu dat planten niet willen groeien als de pH niet geschikt is? Het antwoord heeft alles te maken met de voeding van de plant. De pH bepaalt immers hoe de voedingselementen die in de grond zitten zich zullen gedragen.
Bij een bepaalde pH vormen sommige voedingselementen andere verbindingen die niet meer opneembaar zijn voor de plantenwortels. Daardoor ontstaan er gebreksverschijnselen. Andere elementen zoals mangaan (Mn), aluminium (Al) en ijzer (Fe) worden bij een te lage pH te sterk opneembaar voor de planten.
Voor de meeste planten kan hierdoor een vergiftiging ontstaan, door een te grote opname van deze elementen.
gazon4_051109 Andere planten dan weer wensen een dergelijke hoge opname van deze elementen. Deze laatste noemt men de zuurminnende planten. Dit zijn dus planten die optimaal groeien in zure gronden, dus lage pH. Volgens de gewenste bodem-pH kan men vaste planten indelen in 3 categorieën:
pH tussen 4,5 en 5,5: zuurminnend
pH tussen 5,5 en 6,5: normaal kalkbehoeftig
pH tussen 6,5 en 7,5: kalkminnend 
Of planten al dan niet zuurminnend, normaal, of kalkminnend zijn kan gevraagd worden bij de kweker, of kan eenvoudig opgezocht worden in literatuur over planten.
Voor een geslaagde aanplanting van (vaste) planten neemt u best een grondstaal van de te beplanten bodem. Verzamel grond, met een schop of een speciale grondboor, op enkele plaatsen, gelijkmatig verdeeld over de tuin, tussen 0 en 25 cm diepte. Let er wel op dat slechte stukken in de tuin, of stukken met bv. aangevoerde grond, het best afzonderlijk bemonsterd worden. Meng vervolgens gazon5_051109de verzamelde grond gelijkmatig door elkaar. Van dit mengmonster kan u dan ca. 0,5 kg binnenbrengen in een speciaal labo voor grondonderzoek; zoals bv. 'De Bodemkundige Dienst van België', W. de Croylaan 48, B-3001 LEUVEN-Heverlee (Tel. 016/22 54 26; Fax 016/22 42 06). U kunt dit instituut steeds opbellen zodat zij u de officiële staalnemers het dichtst bij u in de buurt kunnen aanwijzen. Zij analyseren dan uw staal op de zuurtegraad en op de bemestingstoestand.
Ook in de betere tuincentra zou u moeten terecht kunnen voor een betrouwbare pH-analyse en bijhorend een analyse van de voedingstoestand van uw bodem. 

Hoe de zuurtegraad (pH) aanpassen voor (vaste) planten?
Wanneer u de pH van uw bodem kent, kunt u deze vervolgens in orde brengen. Is uw bodem te zuur (lage pH), dan kunt u deze verhogen door hem te bekalken. Indien de pH te basisch (hoge pH) is, dan kan u de bodem plaatselijk verzuren door hem te vermengen met turf of met speciale producten voor heideplanten en rhododendrons die u in tuincentra kan kopen. pH-waarde verhogen = uw bodem minder zuur maken. Indien u uw grond minder zuur moet maken, dan moet u een bekalking uitvoeren. Voor vaste planten kiest u het best voor zeewierkalk (poeder) of gekorrelde groenkalk. De dosis die u moet toepassen, meestal uitgedrukt in kg per 10m² of per 100m² (are) is afhankelijk van de gemeten pH-waarde en van de plantensoort die u wenst aan te planten.
Het ideale moment om te gazon6_051109bekalken van vaste planten is bij het klaarleggen van de bodem voor de aanplanting. Best strooit u de gewenste hoeveelheid kalk uit over de grond. Vervolgens mengt u deze innig met de bovenste 25 cm aarde. Zo krijgt u een goede verdeling in de diepte, en dus een gelijke pH. Ook in een reeds bestaande border met vaste planten kan een regelmatige onderhoudsbekalking gewenst zijn. Vooral voor de kalkminnende plantensoorten is dit een absolute must. Immers talrijke natuurlijke processen doen uw bodem langzaam maar zeker verzuren. Het ideale moment voor een dergelijke onderhoudsbekalking is vanaf het late najaar tot het vroege voorjaar.

Om als besluit terug te keren naar ons gazon: aangezien quasi alle gronden van nature uit verzuren, is bekalken aangewezen. Mos duidt absoluut op een verzuring. Bekalken zal er dus voor zorgen dat uw gras beter de nodige voedingsstoffen kan opnemen, en het mos de baas blijft.

02-02-09

werken aan een mooi gazon -

aran1

Nog wat vroeg om die vraag te stellen, maar toch: verticuteren of niet ? Ik ben geen voorstander, en wel om volgende redenen:

  • Er wordt een massa organisch materiaal verwijderd, wat eigenlijk voorbestemd had moeten zijn om humus te worden
  • Vooraf wordt vaak gestrooid met ijzersulfaat om het mos eerst te doden; meteen verdwijnen ook vele nuttige bacteriën die de viltlaag afbreken; de bodem wordt biologisch verarmd
  • De bodem slaat toe en wordt minder doorlaatbaar, ideale omstandigheden voor nieuw mos

Herhaald - jaar na jaar - verticuteren werkt in de hand wat we net niet willen: mos.

Mos is gediend van: te zure bodems, schaduw en vocht, te kort gemaaid gras.
Mos krijgt het echter moeilijker op kalkrijkere bodems, en heeft het lastig om te konkurreren tegen gezond gras op een voedselrijke bodem.
Dus.... gaan we kalk en meststoffen strooien en niet verticuteren ! 

Het ideaal moment voor een kalkgift is februari-maart of oktober-november; het beste moment voor een bemestingsbeurt is maart-april-mei-juni of september-oktober.
Stilaan wordt het dus tijd voor de kalkgift, en dat staat dan ook zeker deze week op het programma, zodra de sneeuw weg is.

18:48 Gepost door Geert in Tuin | Permalink | Commentaren (1) | Tags: gazon, gras, kalk, bemesten |  Facebook